De rijke geschiedenis van St. Sebastianus uit Sevenum

1 april 2019

De precieze leeftijd van vele eeuwenoude verenigingen is meestal een raadsel. Gemakshalve wordt vaak een datum geprikt die genoemd wordt als datum van oprichting; al dan niet gebaseerd op bestaand archiefmateriaal. Sint Sebastianus uit Sevenum hoeft echter geen slag te slaan naar haar werkelijke ouderdom. Vergeelde, en voor leken onleesbare stukken bewijzen dat er in 1591 reeds sprake was van een schutterij. Bij de uitgaven van de gemeente in 1591 staat genoteerd: “Betaald aan Renken Gijsen voor dat hij met schutterij ging: 2 gulden”.
Het is niet duidelijk waarom Renken Gijsen in 1591 met de schutterij op stap is geweest en daar twee gulden voor heeft ontvangen. Een plausibele verklaring is dat de hulp van de schutterij werd ingeroepen om op jacht naar wolven te gaan, die in deze streek waren doorgedrongen. De schutters waren immers uitgerust met geweren. De overheid loofde voor iedere neergeschoten wolf een premie uit en schiep zodoende de gelegenheid voor leden van het gilde hun schutterskwaliteiten tegen betaling te tonen.

De volgende keer dat de melding gemaakt wordt dateert van 1630. De heer van Wittenhorst aanvaardde toen als drost van het Land van Kessel het ‘voorzitterschap’, de hoogste rang binnen het gilde. De leden zijn onvoorwaardelijke gehoorzaamheid verplicht aan de opperheer. Nadat Sevenum in 1674 een zelfstandige heerlijkheid was geworden, kwam als nieuwe commandant de heer van Sevenum voortaan in aanmerking.

Schutterij in actie

Het was gebruikelijk dat de schutterij in vol ornaat -met vaandel, trommen en het zilver -meetrok in de sacramentsprocessie op kermiszondag en de donderdag daaropvolgend (Sacramentsdag). Er werd blijkbaar geen beroep gedaan op de schutters ter bescherming van het Heilig Sacrament en de kerkgangers, zoals wel eens wordt gesuggereerd. Een processie was nooit het doelwit van kwaadaardig gespuis, maar wel de bezittingen op dat moment in de verlaten huizen.

De schutters waren niet altijd brave borsten. Dit bleek op 24 juni in het jaar 1631 toen de Heldense schutterij zich verzamelde in de plaatselijke herberg van Heinke Piggen. Terwijl de hoogmis op kermiszondag in volle gang was, dronken de schutten enkele pinten bier. Een speelman bracht muziek ten gehore, zodat sommigen zich aan een dansje waagden met ‘jonge dochters’ tot buiten op straat bij de kerk. Dit schoot de schout van Kessel, Hendrik Schenck van Nijdeggen tot Sevenum, in het verkeerde keelgat. Hij klaagde de Heldense schutterij aan wegens openbaar wangedrag en ontheiliging van de zondag. Er volgde een drie jaar durend proces. Getuigen van deze spraakmakende gebeurtenis waren de Sevenumse schutters Jan Rooskens en Jan Metten. Uiteindelijk moest de schout bakzeil halen in het juridisch steekspel, waarbij de HeIdense pastoor op de hand van de schutten was.

Dit schoot de schout van Kessel, Hendrik Schenck van Nijdeggen tot Sevenum, in het verkeerde keelgat. Hij klaagde de Heldense schutterij aan wegens openbaar wangedrag en ontheiliging van de zondag.

 

Tot taak van de schutterij behoorde het bewaken van dieven en ander crimineel gespuis. Let wel, het opsporen en inrekenen ervan niet. De schutten traden pas in actie als de gevangenen waren opgesloten, in Sevenum vermoedelijk in de toren van Huijs de Donck. Bij de bewaking hoorde tevens de begeleiding van de gearresteerden naar de plaats van berechting. Omdat slechts zelden van deze diensten gebruik werd gemaakt, vond de beloning in natura plaats: twee kannen bier per dag per schut. Geen vetpot, want omgerekend was dat ongeveer vier stuivers.
Hulp van de schutterij werd gevraagd in incidentele gevallen. Zoals in 1632. ‘Die van Brey’ waagden het om turf te steken in de Sevenumse Peel, waarop de schutten werden opgetrommeld als bewakers van de veenbrandstof. Zodoende konden de Maasbreenaren de drogende turf niet ophalen en lukte het de schout het bewijsmateriaal voor de poging tot diefstal van onze buren te overleggen. Voor deze speciale dienst kreeg de schutterij 11,50 gulden.

Zoals jullie kunnen lezen, heeft onze schutterij een kleurrijke geschiedenis. Gelukkig zijn onze leden nu natuurlijk wel allemaal brave burgers. Zij hebben in 2018 wel weer geschiedenis geschreven met het winnen van D’n Um!